Privacy, recht van verdediging en eerlijk proces, vrijheid van meningsuiting en organisatie, het verbod op onmenselijke behandeling, recht op veiligheid…: deze en andere grondrechten kreeg de bevolking niet in de schoot geworpen. En zij staan ook dag in dag uit onder druk.

Het verdedigen van deze fundamentele rechten en vrijheden is voor ons van cruciaal belang. Meer nog dan verkiezingen bepalen zij het democratisch gehalte van de maatschappij. Het boek ‘Je rechten bij openbare actie’ (geschreven door onze advocaten Edith Flamand en Raf Jespers) is een instrument voor alle actievoerders om zo ruim mogelijk gebruik te kunnen maken van het grondwettelijk recht op vrije meningsuiting.

Een maatschappij kan niet zonder beteugeling van de criminaliteit. Als advocaten willen wij zowel het slachtoffer als de dader een optimale verdediging bieden. Veiligheid is een recht en het slachtoffer verdient gerechtigheid. De repressie door de staat richt zich vandaag vooral op de straatcriminaliteit en laat de witte boordencriminaliteit (zoals fraude) grotendeels ongemoeid. Deze ‘klassenjustitie’ gericht op ‘het straffen van de armen’ blijft voortduren en neemt nog toe. Inzake straatcriminaliteit stellen wij vast dat ‘de harde aanpak’ niet werkt terwijl die aanpak bovendien voorbijgaat aan de wortels van het kwaad zoals sociale achteruitstelling, gebrek aan werk en schoolse achterstand.

Het gevoerde beleid - ‘meer strafstaat, minder sociale staat’ -  maakt de maatschappij niet veiliger. Wij opteren, zowel in het belang van het slachtoffer als van de dader, voor een beleid waarbij de nadruk ligt op herstelgericht groepsoverleg (Hergo), bemiddeling, alternatieve sancties zoals gemeenschapsdienst of werkstraffen.
Voor de aanpak van minderjarigen pleiten wij in het kader van het jeugdrecht bovendien voor het terugschroeven van de uithandengeving (minderjarigen die als criminele volwassenen behandeld worden) en voor het opnemen in de jeugdrechtbanken van wijkvertegenwoordigers die de leefwereld van de jongeren kennen. Meer gevangenissen zijn geen oplossing: de VSA zijn de recordhouder inzake gevangenen, maar de criminaliteit vermindert er niet.

Wij plaatsen ook vraagtekens bij de inschakeling van het administratief recht om overlast en onsociaal gedrag te sanctionneren door gemeentelijke administratieve sancties (GAS). Deze geldboetes treffen vooral de gewone man en de kansarmen. Asociaal gedrag moet door dialoog en sociale netwerking en niet door repressie aangepakt worden.

Het strafrecht evolueert door de ‘war on terror’ naar een versterking van het politieke strafrecht dat als doel heeft politieke en sociale stromingen die de ongelijkheden in de maatschappij in vraag stellen te criminaliseren. Gevaarlijke nieuwe wetten (inzonderheid de wet op de terroristisch misdrijven) en bijzondere onderzoeksmethoden bedreigen de rechtsstaat en de fundamentele rechten. Duizenden camera’s symboliseren de nieuwe bigbrother staat. De staat versterkt in aanzienlijke mate zijn repressieapparaat en organiseert de totale controle over de bevolking waarbij elke burger als een potentiële vijand wordt gezien. Deze zeer gevaarlijke tendensen – het gaat om fundamentele en historische wijzigingen in het strafrecht -  worden onderschat. Advocaten van het departement hebben via publicaties, door voordrachten en door het optreden in concrete dossiers (zoals het DHKP-C proces) op deze verontrustende evoluties gewezen.

Er is ook de toenemende internationalisering van het strafrecht. 80% van de nieuwe Belgische strafwetgeving heeft zijn oorsprong in richtlijnen en besluiten van de Europese Unie. Dezelfde fenomenen van repressie maar ook van verweer en verzet tekenen zich wereldwijd af. Een belangrijk onderdeel van de werking van de PLN-advocaten zijn het lidmaatschap van internationale organisaties van democratische juristen en de fact-finding missies naar landen waar de mensenrechten onder druk staan.

Het departement concentreert de ervaringen en competenties van haar advocaten om op volgende terreinen een betere verdediging te garanderen:
-rechten van de actievoerders
-verdediging slachtoffers en daders inzake straatcriminaliteit
-jeugdsanctierecht
-politiek strafrecht
-internationaal strafrecht en fact finding missies

Hiernaast werken wij aan progressieve alternatieven voor het klassieke straf- en veiligheidsbeleid.
Om de drie jaar organiseert het departement in Brussel een internationaal colloquium om de progressieve stromingen en ervaringen in het strafrecht te confronteren.
In 2004: ‘Europese antiterrorisme wetgevingen en de bescherming van de fundamentele rechten en vrijheden’.
In 2007: ‘Veiligheidsbeleid: meer strafstaat, minder sociale staat?’