Wie een bescheiden woning aankoopt kan genieten van verlaagde registratierechten. In het Vlaamse Gewest is dat 5 % in plaats van 10 %, in het Waals Gewest 6 % of 5 % (bij hypothecaire leningen bij welbepaalde maatschappijen) in plaats van 12,5 %. In het Brussels Gewest geldt dan weer een speciale regeling. Een bescheiden woning is een woning met een kadastraal inkomen van maximaal 745 euro.

Een aantal voorwaarden moeten wel vervuld zijn. Zo moet men zich inschrijven in het bevolkingsregister of vreemdelingenregister op het adres van de aangekochte woning. Als gehuwden samen een onroerend goed aankopen moet minstens een van hen zich inschrijven op het adres, als samenwoners kopen moeten ze zich beiden inschrijven. De inschrijving moet gebeuren binnen de drie jaar na de datum van de aankoopakte bij de notaris en men moet minimaal drie jaar ingeschreven blijven staan.

En daar wringt vaak het schoentje. Wat als in de woning nog werken moeten gebeuren en men geraakt niet rond binnen de drie jaar? Of wat als de relatie binnen de drie jaar stukloopt: één van de twee moet de woning verlaten, of zelfs beiden omdat de woning moet verkocht worden.

In dat geval kan de fiscale administratie bij de koper(s) het gewone volledige tarief opeisen. Daarnaast kan die een vermeerdering van 100 %  gelijk aan het aanvullend recht opleggen.

Om daaraan te ontkomen kan men zich op overmacht beroepen. Maar dit wordt streng geïnterpreteerd. Het moet echt gaan om een onoverkomelijke en onvoorzienbare gebeurtenis waardoor men niet kon blijven wonen en ingeschreven staan. De duur van renovatiewerken volstaat doorgaans niet, men had dat moeten voorzien. Een breuk in de relatie kort na de aankoop evenmin, men had dat moeten zien aankomen.

Ontstaat de breuk echter na twee of meer jaar en moet een van de twee de woning echt verlaten, dan maakt men wel een kans. Het verdient dan ook aanbeveling om bij relatieproblemen naar de rechter te stappen en toelating te vragen om apart te mogen gaan wonen.

Noteer dat bij gehuwden voor de bijbetaling beide echtgenoten voor het geheel kunnen worden aangesproken, bij wettig of feitelijk samenwonenden enkel degene die niet (meer) ingeschreven staat en maar voor de helft. In veel gevallen wil de belastingadministratie de ‘boete’ van 100 % wel kwijtschelden of verminderen.
Maar noteer vooral: bezint eer ge begint!